• ಸಂತೋಷ್ ಕುಮಾರ್ ಎಂ.

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ District Mental Health Programme (DMHP) ಯೋಜನೆ, National Mental Health Programme (NMHP) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಮಹತ್ವದ ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವಾ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ, ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿದೆ.

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮಾಜ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು (Psychiatric Social Worker – PSW) ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿವರಿಸಬಹುದು:

ಮನೋಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ:

ರೋಗಿಯ ಕುಟುಂಬ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ, ಕುಟುಂಬ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸಮಗ್ರ ಮನೋಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.

• ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಸಮಾಲೋಚನೆ:  ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನೀಡುವುದು.
• ಕುಟುಂಬ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು (Family Intervention Techniques) ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಮರುಕಳಿಕೆ (relapse) ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
• ಪಾಲಕರ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಭಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವುದು.

ಸಮುದಾಯ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು:

• ಶಾಲೆ, ಕಾಲೇಜು, ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದು.
• ಮೂಢನಂಬಿಕೆ, ಕಲಂಕ (stigma) ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.
• ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ತಡೆ ಹಾಗೂ ಜೀವನ ಕೌಶಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು.

ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ ಸ್ಥಾಪನೆ:

• ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ, ವೃತ್ತಿ ತರಬೇತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವುದು.
• ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ, ಪಿಂಚಣಿ, ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು.
• ರೋಗಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು.

ಮನೆ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಅನುಸರಣೆ ಸೇವೆ:

• ಔಷಧೋಪಚಾರವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿರುವ ಅಥವಾ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪಡೆಯದ ರೋಗಿಗಳ ಮನೆ ಭೇಟಿ.
• ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮುಂದುವರಿಯುವಂತೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ.
• ಕುಟುಂಬ ವಾತಾವರಣದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ.

ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಜಾಲತಾಣ ನಿರ್ಮಾಣ:

• ಮನೋವೈದ್ಯರು, ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿಸ್ಟ್‌ಗಳು, ನರ್ಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯ.
• ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (NGO), ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರ.

ಸಂಕಷ್ಟ ನಿರ್ವಹಣೆ:

ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಪ್ರಯತ್ನ, ಗೃಹ ಹಿಂಸಾಚಾರ, ಮದ್ಯಪಾನ ಅಥವಾ ಮಾದಕ ವಸ್ತು ದುರುಪಯೋಗದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಮನೋಸಾಮಾಜಿಕ ಸಹಾಯ.

ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ:

1. Mental Healthcare Act ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ.
2. ಗೌಪ್ಯತೆ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರಿತ ಒಪ್ಪಿಗೆ (Informed Consent) ಕಾಪಾಡುವುದು.

ಒಟ್ಟಾರೆ ಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಜಿಲ್ಲಾ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮಾಜ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು  “ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆ”ಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕೇವಲ ಸಮಾಲೋಚಕರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಅವರು ವಿಶೇಷ ತಜ್ಞರು,  ಸಮಾಜ ಪರಿವರ್ತಕರೂ, ಹಕ್ಕು ರಕ್ಷಕರೂ, ಪುನರ್ವಸತಿ ಸಂಯೋಜಕರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

ಸಮುದಾಯದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮಾಜ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಪಾತ್ರ ಅನಿವಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಪ್ರತಿಮವಾಗಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಕನ್ನಡಿಗರ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಸುದ್ದಿತಾಣ ಮಹಾನಾಯಕ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗ್ರೂಪ್ ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕೇ? ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ 9686399493 ನಂಬರ್ ಸೇರಿಸಿ.

ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ:

https://chat.whatsapp.com/H1duNIQRfXnJcfQKWPzNqD