ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೋರಾಟಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 1927ರ ಮಾರ್ಚ್ 20 ಒಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲು. ಅಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಯಗಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಹದ್ ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ‘ಮಹದ್ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ’ವು ಕೇವಲ ನೀರಿಗಾಗಿ ನಡೆದ ಹೋರಾಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಗಾಗಿ ನಡೆದ ಶಕ್ತಿಯುತ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೆರೆ, ಬಾವಿಗಳಿಂದ ನೀರು ಕುಡಿಯುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. 1923ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುದಾನಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಣಯ (ಬೋಲೆ ನಿರ್ಣಯ) ಅಂಗೀಕರಿಸಿತ್ತು. ಮಹದ್ ನಗರಸಭೆಯೂ 1924ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರ ವಿರೋಧದಿಂದಾಗಿ ದಲಿತರಿಗೆ ಚವದಾರ್ ಕೆರೆಯ ನೀರು ಮುಟ್ಟುವ ಧೈರ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.

1927ರ ಮಾರ್ಚ್ 20ರಂದು ಸಾವಿರಾರು ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೆರವಣಿಗೆ ಹೊರಟ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಚವದಾರ್ ಕೆರೆಗೆ ಬಂದು, ಅದರ ನೀರನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಕುಡಿದರು. ಇದು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಹೇರಲಾಗಿದ್ದ ಅಮಾನವೀಯ ಪದ್ಧತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಬಂಡಾಯವಾಗಿತ್ತು.

ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ವ್ಯಂಗ್ಯ: ದಲಿತರು ನೀರು ಮುಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಕೆರೆ “ಅಶುದ್ಧ”ವಾಯಿತೆಂದು ನಂಬಿದ ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರು, ನಂತರ ಕೆರೆಗೆ ಗೋಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಸಗಣಿಯನ್ನು ಹಾಕಿ “ಶುದ್ಧೀಕರಣ” ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಜಾತಿವಾದಿ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.

ಅದೇ ವರ್ಷದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 25ರಂದು ನಡೆದ ಎರಡನೇ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ, ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾದ ಮನುಸ್ಮೃತಿ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ದಹಿಸಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ ಅವರು ವೈದಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು.

ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರೂ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ದಲಿತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ತೊರೆದು, ಆತ್ಮಗೌರವದಿಂದ ಬದುಕಲು ಕರೆ ನೀಡಿದರು. ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಮಹಿಳೆಯರಂತೆ ಸೀರೆಯನ್ನು ಉಡುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ್ದು ಅವರ ಘನತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಆಶಯ ಹೊಂದಿತ್ತು.

ಮಾರ್ಚ್ 20ನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ‘ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ ದಿನ’ (Social Empowerment Day) ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹದ್ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃತ್ವದ ತತ್ವಗಳೇ ಮುಂದೆ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ 15ನೇ ವಿಧಿ (ತಾರತಮ್ಯ ನಿಷೇಧ) ಮತ್ತು 17ನೇ ವಿಧಿಗೆ (ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ನಿರ್ಮೂಲನೆ) ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯಾದವು.

ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟದ ನಂತರ, 1937ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಚವದಾರ್ ಕೆರೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುವ ಹಕ್ಕು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.

“ನಾವು ಈ ಕೆರೆಯ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಅಮರರಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಾವು ಇತರರಂತೆಯೇ ಮನುಷ್ಯರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ” ಎಂಬ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಮಾತುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ. ಮಹದ್ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವು ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟವಲ್ಲ, ಅದು ಅಸಮಾನತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಲು ಇಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನೀಡುವ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಕನ್ನಡಿಗರ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಸುದ್ದಿತಾಣ ಮಹಾನಾಯಕ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗ್ರೂಪ್ ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕೇ? ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ 9686399493 ನಂಬರ್ ಸೇರಿಸಿ.

ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ:

https://chat.whatsapp.com/H1duNIQRfXnJcfQKWPzNqD